Reactie op recensie van ‘Dingen die je niet kunt zeggen’ van Martijn Mooij door Nikki Croonen

Brabant, Heidi et al. (2008). Dingen die je niet kunt zeggen. Mechelen, Bakermat

Een boek met gedichten van jongeren voor jongeren. De gedichten werden gevonden bij de laureaten van de Soetendaellewedstrijd van Jeugd en Poëzie in Vlaanderen en Stichting Kinderen en Poëzie in Nederland. Ze gaan over de meest uiteenlopende onderwerpen en verwoorden heel diverse gedachten en gevoelens. Dat is ook logisch aangezien ze door 108 verschillende auteurs zijn geschreven. Deze personen zijn al heel verschillend en dan ook nog eens de verscheidene onderwerpen waar jongeren mee bezig zijn, zoals liefde, vriendschat, maar ook verdriet, rouw en gevoelens waar je je geen raad mee weet.

Mooij begint zijn recensie met: ‘Praktisch gezien is de bundel niet te dik is en ook nog eens leerzaam en origineel, wat jongeren zeker moet aanspreken.’ Dit zou jongeren ook tegen kunnen spreken. De kaft van het boek is heel eenvoudig en niet met een sprekend plaatje, waardoor leerlingen het ook eerder zouden kunnen laten staan.

Verderop in zijn recensie zegt Mooij ‘Persoonlijk vind ik de eenheid tussen inhoud en vorm op sommige pagina’s erg mooi gedaan’ en ‘Qua stijl en formulering zijn de gedichten allemaal kort en eenvoudig, maar daarin zit juist de zeggingskracht, in het bijzonder voor jongeren van rond de 14 jaar.’ Hierbij sluit ik me aan. Het is de vorm van de gedichten die me ook erg aanspreekt. Kort en krachtig, waardoor je gelijk snapt waar een gedicht over gaat en zeker met de herkenbare thema’s is dit voor jongeren een goed boek om met poëzie te starten. De leerlingen zien ook dat de gedichten niet per se rijm hoeven te bevatten om poëzie te zijn. Ook het verspringen van de pagina’s en het meedenken in kleur voegen iets toe aan een gedicht.

Het gedichtje op pagina 15 sprak me ook aan.’ Pubers| met puisterige pestkoppen | richten hun slungelige| woorden| als vlijmscherpe pijlen| op mijn hart.’ Een kort simpel gedichtje, maar wel met een beladen onderwerp. De schrijver geeft aan gepest te worden, maar noemt ze ook nog puisterige pestkoppen. Met een paar korte woorden geeft iemand zo benamingen aan zijn gevoel en je kan hierbij met hem mee voelen en je weet precies waar die het over heeft en toch zie je ook de eenvoud van het gedichtje.

In de volgende uispraak van Mooij ‘Ook zou dit boek zeker goed gebruikt kunnen worden in de onderbouwklassen van de middelbare school. Niet alleen om thema’s als scheiden, angst, de dood, vluchten, enzovoorts aan de orde te brengen, maar ook om jongeren in aanraking te laten komen met eenvoudige gedichten.’ Wil ik hem nog aanvullen. Ik ben het volledig met hem eens dat dit boek gebruikt kan worden op de middelbare school om deze thema’s met een simpel gedicht aan de kaarten. Hiermee kan een leerling zich in herkennen en zichzelf ook uiten. Je zou met een paar van deze simpele korte gedichten leerlingen kunnen inspireren zelf iets over hun gevoel te uiten. Het hoeft geen zwaar beladen gedicht te zijn, maar zoals deze korte gedichtjes door jongeren. Dit kan voor sommige ook inspireren iets van zich af te schrijven. Veel leerlingen kroppen gevoelens op en praten hier minder over. Dat zijn de ‘dingen die je niet kunt zeggen’. Laat ze hier zelf eens een kort gedichtje over schrijven, als ze eraan toe zijn.

Kortom ik ben het volledig eens met de recensie van Mooij en raad ook ik het boek aan aan jongeren en docenten. Ik was verrast door de simpelheid van een kort en klein gedicht en zo kunnen ook jongeren op een eenvoudige manier kennismaken met poëzie en het uiten van gevoelens.

Recensie van 'De groeten van Superguppie' (jeugdpoëziebundel), van Edward van de Vendel, door Maud Beyer

Vendel, E. van de (2008). De groeten van Superguppie. Amsterdam: Querido's Uitgeverij.

De bundel 'De groeten van Superguppie' is de derde in de serie en gaat over Superguppie die allerlei alledaagse dingen beleeft. Deze alledaagse dingen worden omgetoverd tot korte gedichtjes waarbij erg leuke illustraties getekend zijn. De gedichtenbundel is geschikt voor kinderen vanaf 6 jaar.

Zelf houd ik niet zo van poëzie, dacht ik. Superguppie heeft me echter positief verrast: de 50 ritmische en rijmende gedichtjes sluiten niet alleen aan bij de belevingswereld van een kind, maar ook bij die van een volwassene.

Recensie poëzieboek: Mama! Waar heb jij het geluk gelaten? door Esther van Lavieren

Ted van Lieshout (2005) Mama! Waar heb jij het geluk gelaten?

Gedichten en prenten 

Uitgeverij: Leopold/Amsterdam

Beschrijving van het boek:

Het poëzieprentenboek ‘ Mama! Waar heb jij het geluk gelaten?’ bestaat uit 22 gedichten met daarbij aansprekende illustraties. Ook wordt er gebruik gemaakt van foto's, tekeningen gemaakt met Oostindische inkt die zijn ingekleurd met de computer en nog meer andere bijzondere prenten. Terugkerende onderwerpen zijn moeders en vaders, dood en gemis, verdriet en geluk en het strand en de zee. Er is een bijzonder sonnet opgenomen en heel veel verrassende, ontroerende, prachtige gedichten die afwisselend zijn wat betreft lengte. Achterin het boek geeft van Lieshout uitleg over de illustraties, allen door hemzelf gemaakt. Deze spelen een grote rol in het boek, ze beslaan soms een hele pagina met het gedicht eroverheen geplaatst.

Recensie van 'September' van Sjoerd Kuyper, door Marijke de Heer

Recensie van jeugdpoëziebundel ‘September’ (Nieuw Amsterdam, 2009) van Sjoerd Kuyper, door Marijke de Heer

In september gaan de vaders dood

en erven de zonen hun sterfelijkheid

Deze poëziebundel is een herinnering aan de vader van de dichter, Kees Kuyper. De bundel bevat vele gedichten in een zeer diverse stijl. Ongeveer halverwege staat de toespraak die de auteur heeft uitgesproken tijdens de uitvaart van zijn vader: ‘De ogen van een herder en het hart van het lam’, vergezeld van een foto van de vader met zijn tweejarige zoon op de arm[i]. Tevens worden gedichten van zijn vader in dit verhaal opgenomen. Het is duidelijk dat de dichter zijn talent niet van een vreemde heeft. In alle gedichten is het opmerkelijk, dat de dichter met een enkel woord heel treffend een scala aan beelden weet op te roepen. Dat maakt deze bundel een zeer boeiende aanwinst.

September, meestal een mooie, zonnige maand, maar ook een maand waarin je de naderende herfst al ruikt. En dat is precies de sfeer van deze bundel: herinneringen aan een zonnige jeugd, aan een vader die er voor je was, maar die nu deel uitmaakt van een andere werkelijkheid. September en sterfelijkheid, een sterke alliteratie, waardoor het opschuiven van een generatie blijft haken, het verweesde gevoel, het besef dat je de volgende bent in de lange rij van generatie op generatie.

Ik houd niet zo van poëzie: ik vind het vaak te vaag, te gezocht, te van alles wat niet bij mij past. Toch, deze bundel greep me vanaf de eerste zin, de opdracht: In september gaan de vaders dood en erven de zonen hun sterfelijkheid. Geen woord teveel!

Het tweede wat mij opvalt is de brede literaire basis: verwijzingen naar de klassieke literatuur en de bijbel. Zoals bijvoorbeeld in het gedicht September (p.8): ‘O Sappho, laat de meisjes slapen’ en in het gedicht Stof (p.7): ‘en stof legt zich neer aan de voeten van het lam / en stof liep uit zijn handen en zijn voeten en zijn zij’. Dat maakt wel, dat er kennelijk bij het lezerspubliek bekend wordt verondersteld, dat ze weten dat Sappho een lyrische dichteres uit de Oudheid was en tevens moet de bijbelse symboliek bekendheid genieten, om de portee van deze regels op volle waarde te schatten.

Deze bundel valt onder jeugdpoëzie volgens de site http://www.lezenvoordelijst.nl . Zoals uit bovenstaande blijkt, vraagt deze bundel het nodige aan belezenheid en algemene ontwikkeling. Daarmee is deze bundel meer geschikt voor jongeren ouder dan 15 jaar. Toch kan het mijns inziens ook jongere lezers boeien, afhankelijk van hun taalgevoel en levenservaring. Immers, iedereen heeft een vader en herkent mogelijk de gevoelens die deze gedichten bij de lezer oproepen.

Ik vond het een geweldige bundel: geen overtollige woorden, geen gezochte woordwendingen. Je vraagt je onwillekeurig af hoeveel tijd hierin is gaan zitten, om al deze woorden zo te rangschikken, al deze zinnen zo te polijsten, dat ze rechtstreeks in je hart belanden en daar niet meer weggaan. Maar dat is nou precies het kenmerk van goede poëzie!

---

[i] Bron: http://www.poezie-leestafel.info/sjoerd-kuyper/18165-sjoerd-kuype-september